Lezing 26-2-16: Raadsel van de voedselvoorziening in de Hongerwinter

Gedepubliceerd

Het raadsel van de voedselvoorziening in de Hongerwinter

Lezing door Alphons Siebelt

Vrijdag 26 februari, 20.00 uur, Lokhorstkerk, Pieterskerkstraat 1, Leiden

Voor veel Leidenaren is de Hongerwinter de indrukwekkendste periode in hun leven geweest. Het gebrek aan eten, de kou, de duisternis, de spanning of zelfs angst zorgden vanaf november 1944 voor een beklemmende sfeer. Niet alleen de gaarkeukens, het eten van tulpenbollen en suikerbieten, maar ook het ‘Zweeds wittebrood’ en de voedseldroppings maakten enorme indruk. Maar ondanks die maanden van honger zien de mensen er op foto's uit mei 1945 heel redelijk uit. Hoe kan dat? Viel het dan toch wel mee? In de lezing wordt geprobeerd het raadsel van de voedselvoorziening op te lossen, mede aan de hand van nooit eerder vertoonde foto's en documenten.


Bijschrift: Rij wachtenden voor Huize Liduina. Fotograaf onbekend.

Er zijn weinig foto’s uit die periode bekend. Onlangs kwam een herinneringsalbum boven water met 27 foto’s, die kort vóór of net na de bevrijding in het Liduinahuis aan de Zoeterwoudsesingel zijn gemaakt door een tot nu toe onbekende fotograaf. Enkele foto’s daarvan werden eerder gepubliceerd. In het Liduinahuis zorgden de Arme Zusters van het Goddelijke Kind voor ‘achterlijke voogdijkinderen’, zoals dat toen werd genoemd (een blo-school met internaat). In de Hongerwinter was er een uitdeelpost van de gaarkeuken gevestigd, waar maaltijden werden bereid voor en verstrekt aan bepaalde groepen Leidenaren. We zien op de foto’s mensen buiten in de rij staan en aan tafel eten. Ook zijn er foto’s van het opscheppen uit melkbussen en het verzorgen van baby's. Helaas ontbreekt het aan bijschriften, zodat we niet weten wie er op de foto’s staan.


Bijschrift: Leidenaars aan de maaltijd. Fotograaf onbekend.

Op 8 mei 1945 arriveerden de Canadezen in Leiden en drie dagen later kwam de toevoer van levensmiddelen, benzine en steenkool op gang. Gedurende twaalf weken werden er goederen gelost bij de Touwfabriek in Leiderdorp. Enige tijd geleden bleek er een serie foto’s te bestaan van deze activiteiten. Daarop is te zien hoe militaire trucks en binnenvaartschepen worden gelost en de goederen worden overgeladen in kleinere vrachtwagens. De foto’s zijn van goede kwaliteit, zodat ze vermoedelijk door een vakfotograaf zijn gemaakt. Het is helaas nog onbekend wie dat is geweest. We weten dat er tientallen Leidenaars aan hebben meegewerkt, onder wie leden van de Binnenlandse Strijdkrachten. Voor zover bekend zijn dergelijke foto’s zeer zeldzaam. Er werden wel vaak meer afdrukken van gemaakt als aandenken voor de medewerkers, zoals die van het Liduinahuis.

Alphons Siebelt is historicus, gespecialiseerd in Leiden in de Tweede Wereldoorlog. Hij schreef hierover drie boeken (waarvan een samen met Hans Blom) en publiceerde vijf artikelen in het Leids Jaarboekje.
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.