Boek over Cees Waal met korting bij de HVOL

16 mei 2017 - Op 11 mei werd het boek 'De stad en de wethouder, Hoe Cees Waal de binnenstad van Leiden vernieuwde' van Frits van Oosten gepresenteerd. HVOL-leden kunnen het boek met korting bij de vereniging aanschaffen. Het kost dan 16,50 euro. Stuur om te bestellen een mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Cover Cees WaalFrits van Oosten, De stad en de wethouder. Hoe Cees Waal de binnenstad van Leiden vernieuwde. Leiden: uitgeverij Gingko, 2017. 192 pagina's.

In 1976 gooide de Leidse gemeenteraad het basiswegenplan 1961 definitief in de prullenbak. Het langverwachte besluit vormde het keerpunt in het stadsvernieuwings- en verkeersbeleid van de stad. De plannen om de auto via een Cityring en grote doorbraken dwars door de binnenstad ruim baan te geven werden ingeruild voor nieuwe inzichten waarbij fietsers en voetgangers een prominente plek werden gegund. Het eerste plan van actie voor herstel van binnenstadwijken verscheen en er werd gewerkt aan een structuurplan voor de hele binnenstad om het historische karakter en de woonfunctie te behouden.

Frits van Oosten schreef over die spectaculaire omwenteling het boek ‘De stad en de wethouder’ waarin met name de belangrijke rol die PvdA-wethouder Cees Waal (1943-2011) speelde wordt belicht. Na vier jaar raadslidmaatschap begon hij in 1974 aan een zeer ambitieuze missie. Leiden verkeerde begin jaren zeventig in zeer grote problemen. Bedrijven gingen failliet of vertrokken waardoor duizenden arbeidsplaatsen verloren gingen. Van de 4.500 huizen in de binnenstad was een derde rijp voor de sloop en nog een derde verkeerde in slechte staat. De stad was zo arm als een kerkrat en werd een zogeheten artikel-12 gemeente. Dat betekende financieel onder curatele van het rijk met streng toezicht van de provincie.

Het was Waal die van deze financiële nood een deugd maakte. Hij formeerde een ambtenarenteam, dat in hoog tempo plannen uitwerkte voor behoud, herstel en vernieuwing. Dat die ook gerealiseerd werden was mede te danken aan het kabinet Den Uyl dat in 1973 aantrad. Leiden profiteerde daarvan bovenmatig. De Leidse ‘schatkist’ werd met tientallen miljoenen guldens gespekt. Een ander ‘kassucces’ voor de gemeente was de Interim Saldoregeling, bedoeld voor de vier grote steden. Maar dankzij partijgenoot staatssecretaris Jan Schaefer mocht ook Leiden uit die flink gevulde ruif mee-eten. In de jaren 1975-1980 vloeide er alleen al voor de stadsvernieuwing 120 miljoen euro van het rijk naar Leiden. En die geldstroom duurde ook voort tijdens het kabinet Van Agt (1987-1991).

De keihard werkende jurist Waal zorgde er tegelijkertijd voor dat via het opstellen van structuur-, bestemmings- en verkeerscirculatieplannen het nieuwe beleid ‘in beton werd gegoten’. Om tegenkrachten de wind uit de zeilen te nemen. Dat was zowel binnen als buiten het stadhuis hard nodig. Zo lag onder andere de dienst Gemeentewerken voortdurend dwars. En moest worden afgerekend met de fel protesterende middenstand, verenigd in het Leids City Centrum, de Kamer van Koophandel en de voortdurend op expansie gerichte universiteit.

Dat optreden gebeurde niet zachtzinnig. Waal opereerde vaak uitdagend, eigenzinnig, regentesk en soms ronduit provocerend om zijn doelen te bereiken. Toenmalig hoofd voorlichting Jan Lelieveldt zag Waal dan ook liever niet bij inspraakavonden optreden omdat hij aanwezigen nogal eens tegen zich in het harnas joeg. Zijn dochters zeggen in het boek dat hij ervan genoot om mensen een beetje te stangen. Het vormde de minder glanzende keerzijde van zijn overigens blinkende medaille.

Want toen Waal in 1984 afscheid nam als wethouder kreeg hij uit handen van burgemeester Cees Goekoop de eremedaille van de stad. Voor zijn buitengewone inzet voor de stad. Met name werden daarbij het vernieuwen van walmuren en de aanleg rioleringen genoemd. En de vele bouwplannetjes waarmee gaten, die door sloop in het centrum ontstonden, op te vullen. Maar bovenal de restauratie van vele monumenten zoals het Burchtcomplex, de Boerhaavezalen, de Latijnse school, de Pieterskerk en Hartebrugkerk en honderden woonhuizen en hofjes. In het boek steken onder anderen drie Leidse historici (Hans Blom, Esther Starkenburg en Cor Smit) de loftrompet voor zijn prestaties. De auteur doet er nog een schepje bovenop met kwalificaties als ‘uitmuntend bestuurder’ en ‘sleutelfiguur die naam maakte met het grootste stadsvernieuwingsgebied van het land’.

De carrière van Waal verplaatste zich na zijn vertrek uit Leiden naar het oosten van het land waar hij bijna negen jaar burgemeester van Deventer werd. Veel bereikte hij daar niet. ‘Hij kreeg er van de wethouders een koekje van eigen deeg’, omschrijft burgemeester Henri Lenferink het bij de presentatie van het boek. Als waarnemend burgemeester in Castricum, Sassenheim en Delfzijl kwam Waal beter uit de verf. Ook deed hij nog een mislukte gooi naar het Leidse burgemeesterschap. In de vertrouwenscommissie kreeg Waal geen steun van D66-coryfee Alexander Pechtold en PvdA-wethouder Ron Hillebrand. Vanwege de nogal rancuneuze columns die hij voor het Leidsch Dagblad schreef en de vrees dat hij zich overal mee zou bemoeien.

 

Kijk hier voor alle andere publicaties die via de HVOL met ledenkorting verkrijgbaar zijn.

 

Betonreliƫf Lex Horn heeft nieuwe plek

12 mei 2017 - Het twee jaar geleden bij de sloop van het Clusiusgebouw aan de Wassenaarseweg geredde betonreliëf "Water en Lucht" van kunstenaar Lex Horn krijgt een plek bij het nieuwe Clusiusgebouw van de universiteit. Het tegelijk met het betonreliëf geredde sgraffito 'Compositie van van elementen uit de alchemie' - eveneens van de hand van Horn -, dat zich in het trappenhuis van het nu gesloopte Clusiusgebouw bevond, wacht nog op een nieuwe bestemming.

Lex Horn was een van de meest toonaangevende kunstenaars van de kunst van de wederopbouw. Hij vervaardigde zogeheten monumentale kunst, kunst die ontworpen is als spijkervast onderdeel van een gebouw. Veel monumentale kunst is te vinden in openbare of semiopenbare gebouwen, zoals scholen, kerken, stations, winkelcentra en kantoren. De bloeiperiode van de monumentale kunst was tussen 1940 en 1965, toen deze door middel van diverse subsidieregelingen vinden werd gestimuleerd. De werkgroep Monumentale Kunst van de Wederopbouw van de HVOL houdt zich bezig met het inventariseren, documentenen en onder de aandacht brengen van deze kunstwerken, vooral die werken die zich bevinden in met de sloop bedreigde gebouwen. Voor meer informatie over deze werkgroep klik hier.

 

Piet de Baar krijgt Leids Lakenloodje

11 mei 2017 - Uit handen van voorzitter Rens Heruer kreeg Piet de Baar tijdens de jaarlijkse vrijwilligersborrel van de HVOL gisteren het zogeheten Leidse Lakenloodje uitgereikt. Dit ereteken, een replica van een zestiende-eeuws lakenloodje, is bestemd voor mensen die zich op een uitzonderlijke wijze inzetten voor de vereniging.

Dat is in het geval van Piet zeker van toepassing: hij is actief bij diverse commissies en werkgroepen, en daarnaast een wandelende encyclopedie van historisch Leiden. Er is geen vraag over iets uit de geschiedenis van de stad of hij weet het antwoord, compleet met een verwijzing naar literatuur. Als Piet het niet weet, houd dan maar op met zoeken, want dan is het niet bekend.

Piet de Baar krijgt lakenloodje

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Piet de Baar met het hem zojuist uitgereikte Leidse Lakenloodje (foto: Aaltje Knoop)

 

Meewerken aan de beeldbank van de HVOL?

8 mei 2017 - De werkgroep Beeldbank van de HVOL heeft grote partijen foto’s in huis die op de beeldbank van de HVOL geplaatst worden. Vóór plaatsing in de beeldbank moeten enkele stappen gezet worden: scannen, kwalitatief herstellen van de beelden en beschrijven. Dit alles vindt plaats binnen de werkgroep, uitsluitend vrijwilligers.
Met name voor de fase van het beschrijven zoeken we meer vrijwilligers. Er is veel werk te doen.

Oud Leiden Prijzen bij Sleutelstad

4 mei 2017 - Dinsdagavond 2 mei was oud-voorzitter Hans Blom te gast in de uitzending van De Vooravond van Sleutelstad. Hij praatte daar met presentatoren Robbert Beurse en Michèle Poels over de HVOL en de Oud Leiden Prijzen.

Luister hier het interview terug:

 

Boek over Cees Waal: De stad en de wethouder

2 mei 2017 - Eind jaren zestig is de binnenstad van Leiden eind ernstig in verval geraakt. Het stadsbestuur ziet begin jaren zeventig geen kans om de verpaupering, de verkrotting van de binnenstad tegen te gaan. Een draconisch wegenplan zou de binnenstad onherkenbaar hebben veranderd, maar geldgebrek voorkomt deze ramp. Als er in 1974 een links college aantreedt, gaat het roer definitief om. Een keerpunt in de Leidse geschiedenis. De stad en de wethouder beschrijft de weerstanden, de conflicten en ruzies, maar vooral de resultaten van het beleid van wethouder Cees Waal. Het singelpark is in deze dynamische periode geboren, met de universiteit wordt afgesproken dat het Doelenterrein voor een derde deel bestemd blijft voor sociale woningbouw en als de Stevenshof bebouwd moet worden, komt er geen snelweg langs de wijk.

Het 192 pagina's tellende boek is geschreven door Frits van Oosten en uitgegeven door uitgeverij Gingko. Het wordt op donderdag 11 mei om 16.30 uur gepresenteerd in de aula van het Stedelijk Gymnasium, Fruinlaan 15. Het eerste exemplaar wordt aangeboden aan Maarten en Eva Biesheuvel. Leden van de HVOL zijn van harte welkom.

Boek Cees Waal

Nieuwsbrief mei verschenen

Bijlage(n):
Bewaar het bestand Nieuwsbrief 2017-05.pdfNieuwsbrief mei 2017[Nieuwsbrief mei 2017]???12308 kB

1 mei 2017 - De digitale nieuwsbrief van mei 2017 is verschenen met daarin onder andere de agenda voor de maanden mei en  juni, de foto’s die deze maand op de Leidse historische kalender te zien zijn, aandacht voor een van de vele geveltekens die Leiden rijk is en een mooie afbeelding uit de Beeldbank. Schrijf u ook snel nog in voor de fietsexcursie naar Wassenaar met een uniek bezoek aan het bunkercomplex Rijksdorp.

Kijk hier om u in te schrijven of om eerdere nieuwsbrieven te bekijken.

Koninklijke onderscheiding voor Leidse HVOL-leden

28 april 2017 - In Leiden werden enkele HVOL-leden op woensdag 26 april 2017 verblijd met een koninklijke onderscheiding. Loes Edzes (oud-bestuurslid van de HVOL) en Ineke Everts werden benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau en Luud Hettinga kreeg de onderscheiding van lid van de Orde van Oranje-Nassau voor hun vrijwilligerswerk bij diverse organisaties.

De HVOL feliciteert deze leden en uiteraard ook de leden elders in het land die een onderscheiding hebben gekregen, van harte.

Foto: Sleutelstad.nl/Reanne van Kleef.

Oud-penningmeester Vereniging Jan van Hout krijgt koninklijke onderscheiding

28 april 2017 - Aan de vooravond van Koningsdag is Louise Tromp, voormalig penningmeester van de Vereniging Jan van Hout, benoemd tot lid in de Orde van Oranje-Nassau. Zij ontving de onderscheiding uit handen van de burgemeester van Oegstgeest die haar uitvoerig prees voor haar jarenlange vrijwilligerswerk op allerlei gebied. In menig opzicht vervulde Louise Tromp een spilfunctie binnen de vereniging, die sinds 2015 haar werkzaamheden in HVOL-verband voortzet. Zij voerde onder andere het beheer van het T.N. Schelhaasfonds. Dit fonds is vernoemd naar de vroegere gemeentearchivaris en wordt aangewend voor subsidieverlening. Daarbij moet worden gedacht aan de restauratie van unieke documenten of de aankoop van boeken en archivalia waarin het budget van Erfgoed Leiden en omstreken (ELO) niet voorziet. Dankzij het goede fondsbeheer van Louise Tromp was het mogelijk om in de loop der jaren tal van documenten en unica aan te kopen en te restaureren, die voor de geschiedenis van Leiden en omgeving van grote betekenis zijn.
 
Mede door haar actieve inzet lukte het bovendien om ruim 15.000 euro in te zamelen voor de plaatsing van een gedenkteken op de grafplek van Jan van Hout in de Pieterskerk. De fondswerving was zo succesvol dat er nog geld over was voor de financiering van de boekuitgave Jan van Houts nalatenschap. Het boek van wijlen dr. Karel Bostoen (nog steeds voor slechts 2,50 euro bij de HVOL verkrijgbaar, kijk daarvoor hier) bevat niet alleen de scans van Van Houts oorspronkelijke testament, maar ook een transcriptie en een hertaling in modern Nederlands. Deze uitgave is met name binnen de kring van historici en de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde zeer goed ontvangen en gerecenseerd.

 

Foto: Wil van Elk.

Dirk van Eck: Tweede Leidse Salon

25 april 2017 - Het onderwerp van de tweede door de Dirk van Eckwerkgroep georganiseerde Leidse Salon op 2 april 2017 was de kraakbeweging in Leiden tussen ongeveer 1970 en ongeveer 1990. Hiertoe hielden twee student-onderzoekers, trainees van de docenten Bart van der Steen en Peter Burger, inleidingen over het onderzoek waarmee zij bezig zijn. Daarbij werd benadrukt dat de situatie in Leiden anders was dan die in Amsterdam, waarheen in die tijd alle aandacht ging. Daar was alles veel heftiger.