 | Hoornpoort [1] |  | | | | Nummer: | 118 | | Andere namen: | Willem Matthijspoort | | Adres voor 1871: | Wijk 6 nr. naast 777 | | Adres na 1871: | Paradijssteeg 14 (nu Grevenstraat) |
Beschrijving: | De noordoostzijde van de Hooglandsekerk- of Paradijssteeg (nu Grevenstraat) tussen de vest (nu Oude Vest) en de Marendorpse Achtergracht (nu Van der Werfstraat) werd in de 16e- en de vroege 17e eeuw gedomineerd door schoenmakers. Voor de leerproductie maakten zij gebruik van looiwerven (loeywerven) die zich achter hun huizen bevonden en zich uitstrekten tot aan de Paradijsgracht, een smal en doodlopend grachtje dat zich vanaf de vest tussen de Paradijssteeg en de Bouwelouwensteeg bevond. De percelen waren, gerekend vanaf de steeg tot aan het grachtje, ruim 35 meter diep.
Vanaf de (Oude) Vest tot de biertapperij 't Paradijs (waaraan de steeg haar naam ontleend) bevonden zich achtereenvolgens de Hazenpoort, de Hoornpoort en de Koningspoort. Met name de Hoorn- en Koningspoort zijn van hoge ouderdom. Hoewel de naamgeving van de poorten van later datum is, worden de gangen in 1586 al aangegeven in het Grachtenboek (scan 76). Sterker nog: de latere Hoornpoort wordt reeds in 1566 vermeld als slopstege toen de schoenmaker Gijsbrecht Gijsbrechtsz., aan zijn vakgenoot Cornelis Gerrytsz. een huis en erf verkocht met vier loeycuypen ende een calcput gelegen bezijden de Hogelantsche Kerstege in de slopstege […] streckende voor vuyte voorseyde slopstege tot after aen Jasper Pietersz. voorseyde erve ende voorts in de graft.
Volgens Salomon van der Paauw was de Hoornpoort gelegen aan de oostzijde van de Paradijssteeg bij de Achtergracht, Wijk 6 tussen nr. 777 en 779. Het adres lijkt juist te zijn vermeld, maar het klopt niet dat de poort bij de [Marendorpse] Achtergracht lag. Ze was veel dichter bij de Oude Vest gelegen, tussen de Hazen- (106) en Koningspoort (161). Daar is geen twijfel over mogelijk, want op fol. 108vso en 109 wordt de Hoornpoort bij naam vermeld. De poort zou negen huisjes hebben geteld.
Op de stadsplattegrond van Van Campen 1879 is ook sprake van een vergissing, want nu worden de huisjes als Koningspoort vermeld. Maar de Koningspoort bevond zich één huis verder, rechts naast nr. 779.
Kennelijk heeft de Hoornpoort nog een tweede naam, want in 1899 wordt ze Willem Matthijspoort genoemd. Op de stadsplattegrond van dat jaar worden de drie poorten wel correct vermeld. Vanaf de Oude Vest eerst de Hazenpoort, dan de Hoorn- of Willem Matthijspoort en tenslotte de Koningspoort.
|
De onbewoonbaarverklaringen van slechte woningen leidde in de gemeenteraad regelmatig tot heftige discussies. Dat was ook het geval toen in 1910 de onbewoonbaarverklaring van de Willem Matthijspoort aan de orde kwam.
De anti-revolutionaire raadsleden Briët en Bosch beweerden dat het met de vochtigheid van de huisjes wel meeviel. Laatstgenoemde argumenteerde dat 'die woningen o.a. worden bewoond door eene vrouw op hoogen leeftijd die er reeds dertig jaar woont en er nog zeer gezond uitziet. Als die woning nu zoo onbehaaglijk en ongezond was, zou die vrouw toch niet zoo gezond zijn?'
|
|
Vermelding in archiefbronnen: | | Waarboek 67 D 1567 | fol. 110v | 1566-11-01 | | Waarboek 67 E 1571 | fol. 151 | 1574-02-06 | | Waarboek 67 F 1576 | fol. 289v | 1577-10-31 | | Waarboek 67 K 1582 | fol. 98 | 1583-03-09 | | Grachtenboek 59 | fol. 59 | 1583~1588 | | Grachtenboek 83 | fol. 83 | 1583~1588 | | Waarboek 67 M 1584 | fol. 248v | 1585-11-13 | | Grote Bewijzen C | fol. 250v | 1590-11-21 | | Stratenboek 31 | fol. 31 | 1590~1597 | | Waarboek 67 2E 1 1601 | fol. 247 | 1602-06-21 | | Bonboek (6625, Oost Marendorp Landzijde) | fol. 108v-113 | 1642 na |
Vermelding in andere bronnen: | | krantenbericht | Handelingen Gemeenteraad | 1910-10-13 | | Leids Jaarboekje | Rudi van Maanen, ‘De Hooglandsekerksteeg alias Paradijssteeg’, pag. 56-71 | 2015 | | | Poortbebouwing
Namen en adressen, aantallen woningen en bewoners, woninggrootte en kwaliteit | | 1. 1850 (ca.) Opgave S. van der Paauw
2. 1853 Buurtkaart
3. 1871 Huisnommerboek 1871
4. 1879 Kaart Van Campen 1879
5. 1892 Aanleg waterleiding -
- aangelegd [A]
- door eigenaar geweigerd [G]
- eigenaar weigert betaling [AG]
6. 1892 Aantal woningen
7. 1892 Aantal bewoners
8. 1899 Kaart Van Campen 1899 | Woningonderzoek
1913 | Aantal
vertrekken
per woning
in 1912/13 | Woning-
onderzoek 1922 | | 1900 | 1912 | | aantal woningen | aantal bewoners | aantal woningen | aantal bewoners | 1 | 2 | 3 | zeer slecht | slecht | vrij slecht | redelijk | | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | | x | 20 | x | | G | 4 | 13 | x | 5 | 14 | | | | | | | | | |
|
|
