De Historische Vereniging Oud Leiden (HVOL) maakt bezwaar tegen het besluit van het college van B&W om het pand Hazewindsteeg 2–4 niet aan te wijzen als gemeentelijk monument en het oudste deel van het complex te slopen voor nieuwbouw van de muziekschool. De belangrijkste reden voor het bezwaar is dat het pand aanzienlijke historische waarde heeft.

Als vereniging die behoud en herstel van het Leidse erfgoed tot doel heeft, is de Historische Vereniging Oud Leiden van mening dat de gemeente haar als belanghebbende in het voortraject had moeten betrekken. Helaas ontdekte de HVOL uiteindelijk via de media dat er sloopplannen waren en dat de gemeente al een jaar eerder bouwhistorisch onderzoek had laten doen. Onderzoek, waaruit bleek dat het hele complex Hazewindsteeg 2-4 aanzienlijke historische waarde heeft. 

Op basis hiervan vroeg de HVOL in februari 2025 aan de gemeente om het pand de monumentenstatus te verlenen. De Welstands- en Monumentencommissie adviseerde hier in oktober jongstleden positief over. Jammer genoeg heeft het college dit advies niet overgenomen. 

De HVOL stelt dat bij de besluitvorming geen zorgvuldige afweging is gemaakt. Het raadsvoorstel bevat geen enkele verwijzing naar de monumentale waarde van het complex Hazewindsteeg 2-4 en het bouwhistorisch rapport. Daarnaast acht zij de noodzaak voor sloop onvoldoende onderbouwd. 

De sloop is vooral ingegeven door de wens om extreem dure geluidsdichte ruimtes voor de muziekschool te realiseren, terwijl het muziekgebouw aan de Middelste Gracht al over dergelijke ruimtes beschikt. De verwachte efficiëntiewinst door het afstoten van het huidige muziekgebouw aan de Middelste gracht weegt daarmee niet op tegen de extra investeringen en het verlies van waardevol erfgoed.

Kortom: de Historische Vereniging Oud Leiden concludeert dat sprake is van een onzorgvuldige belangenafweging en verzoekt het college alsnog het gehele complex Hazewindsteeg 2–4 aan te wijzen als gemeentelijk monument.

De Commissie Modern Erfgoed van de HVOL richt zich op de bescherming van modern (en vaak nog onbeschermd) erfgoed. Samen met de Commissie Historisch Karakter van de Stad vormt de commissie het meer 'activistische' deel van de vereniging. Er is plaats voor enkele nieuwe leden, dus wie belangstelling heeft kan reageren.

Hoeveel werk gaat er in zitten? We vergaderen maar enkele malen per jaar. Als zich een kwestie voordoet of we kiezen er zelf voor een onderwerp aan te pakken, dan duiken een of enkele leden in het onderwerp. Uitzoeken hoe het zit, overleg voeren, een rapport of een conceptbrief schrijven, soms in de publiciteit treden.

Welke mensen zoeken we? Je hoeft geen specialist te zijn, belangstelling voor modern erfgoed en contemporaine geschiedenis is een drijfveer. Het zou mooi zijn als je deskundigheid of belangstelling meeneemt op een van de volgende invalshoeken: industrieel erfgoed, moderne architectuur en stedenbouw, juridische en procedurele aspecten, het werk van woningcorporaties.

Wie zich wil melden of meer informatie wil kan zich richten tot de voorzitter, Arie de Jong, door te mailen (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.) of te bellen (0647381662).

De Lezingencyclus Leidologie blijft veel belangstellenden trekken. Na drie series op de donderdagavonden en zaterdagmiddagen en één zomertweedaagse staan er nog zeker 100 mensen op de lijst met geïnteresseerden. Daarom organiseren HVOL en ELO weer een serie op donderdagavond en zaterdagmiddag op de volgende data: 17, 22 en 31 januari, 5, 12 en 28 februari en op 5 maart 2026. Op de donderdagen zijn de lezingen van 19.00 -21.00 uur en op de zaterdagen van 14.00 – 16.00 uur.

Het volledige programma is te vinden op de website van Erfgoed Leiden en Omstreken: Lezingenreeks Leidologie

De kosten van deze lezingenserie bedragen:
€ 100 regulier
€ 75 leden HVOL
€ 50 studenten
U kunt zich opgeven via dit formulier
Aanmelden lezingenreeks Leidologie - Formulier invullen
(https://forms.office.com/e/aw4DN3rYXJ)

Er zijn 40 plaatsen beschikbaar. Toelating gebeurt op basis van volgorde en betaling. De inschrijving opent op 8 december 2025 om 9.00 uur.

Vanaf eind november deze maand wordt de archeologische vindplaats Schans Lammen opgegraven. Omdat veel mensen nieuwsgierig zijn naar wat er onder de grond ligt, organiseren de bouwers van de Rijnland Route een aantal kijkmomenten. 

Op donderdag 27 november zijn er vier momenten waarop bezoekers een kijkje kunnen nemen. Elk moment duurt maximaal één uur en begint met een korte presentatie over de vindplaats. Daarna gaan de deelnemers in kleine groepen, onder begeleiding en om de beurt, kijken bij de opgraving. De presentatie vindt plaats bij het pand van de voormalige Brasserie Cronesteyn aan de Vlietweg 2.  

Per tijdslot is er plek voor maximaal 30 deelnemers. Aanmelden is verplicht en dat kan door een mail te sturen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. en vermeld hierin het gewenste tijdstip (10.00, 11.00, 13.00 of 14.00 uur) en de namen van de deelnemers (maximaal 2 personen per aanmelding). Na aanmelding ontvang je een bericht of er nog plaats is op het door jou gekozen tijdstip.

Alle info vind je hier https://rijnlandroute.nl/kom-kijken-bij-de-opgraving-van-schans-lammen/

Het overlijden van Miep Smitsloo-De Graaff op 12 november is voor velen een droevig bericht. Miep overleed na een gevecht tegen de ziekte die haar uiteindelijk fataal werd. Dat zij die strijd moedig volhield was, voor wie haar kende, geen verrassing: Miep had immers een sterke geest en een sterke wil.

De Historische Vereniging Oud Leiden heeft gedurende acht jaren (2007 t/m 2014) van haar inzet en betrokkenheid mogen profiteren. In die periode was zij een uitstekende secretaris van het bestuur. Miep had een scherp oog voor de zaken die aandacht behoefden en dat gold niet alleen voor zaken, maar ook voor de vele mensen die binnen HVOL actief zijn. Zij had in zekere zin een bijzondere vorm van bescheidenheid, maar toch wist zij ook op belangrijke momenten met openheid en in duidelijke taal haar mening te geven. Uit haar houding sprak trouw aan en echte belangstelling voor de vereniging die samengingen met haar aandacht voor de historie van Leiden en omgeving.

Zij heeft zelf ook aan de geschiedschrijving bijgedragen door de bekende zaterdagse interviews met regiogenoten in het Leidsch Dagblad en door verschillende boeken, waaronder Tussen tol en trekvaart waarin de historie van het Tolhuysch en de Haarlemmertrekvaart in beeld en tekst is vastgelegd. Samen met twee vakgenoten verzorgde zij van 2010 tot en met 2024 de Kroniek van Leiden in het Leids Jaarboekje, waaruit blijkt dat zij ook na haar vertrek uit het bestuur betrokken bleef bij de HVOL, waarvan zij bij dat vertrek benoemd werd tot Lid van Verdienste. Miep zal door velen binnen en buiten de HVOL worden gemist.

Op vrijdag 31 oktober vond in de grote zaal van het Wereldmuseum het jaarlijkse najaarssymposium over de Leidse geschiedenis plaats, georganiseerd door Stichting Historisch Leiden. Vanwege de grote belangstelling uit het publiek delen we via deze weg het programmaboekje en gegevens over enkele presentaties.

De sprekers Sjoerd Ramackers en Emma Sow deden eerder onderzoek naar het koloniale verleden van de universiteit en het stadsbestuur. Sjoerd gaf een flitslezing over Leidenaren van kleur uit Rembrandts tijd. Emma Sow gaf een flitslezing over de 3 October viering in 1931, toen het feest in het thema stond van de koloniën. Zij schreven eerder hierover in hun blogs.

Mensen die geïnteresseerd zijn in de onderzoeksrapporten over de universiteit en de stad, kunnen deze hier vinden.

In zijn flitslezing vertelde Nick Tomberge over Nederlands toerisme in Nederlands-Indië. De digitale tentoonstelling die hij hierover maakte voor de universiteitsbibliotheek is hier te bekijken.

Tijdens het symposium heeft fotograaf en HVOL-lid Simone Both onderstaande sfeerfoto’s gemaakt. Haar werk is hier te vinden. 

De Historische Vereniging Oud Leiden is enthousiast over het besluit van het college van burgemeester en wethouders van dinsdag 11 november 2025 om polderpark Cronesteyn aan te wijzen als beschermd gemeentelijk monument. 

In 2023 diende de Historische Vereniging Oud Leiden bij de gemeente een aanvraag in om Polderpark Cronesteyn aan te wijzen als beschermd gemeentelijk monument. De basis hiervoor vormde een onderzoeksrapport uit 2023 van Sophie Visser (historisch landschapsspecialist) in samenwerking met de Stichting Groen Cronesteyn. 

Het park kent een rijke geschiedenis waarin nog steeds sporen te vinden zijn van de Romeinse tijd en de middeleeuwen. Ook de fundamenten van het wat later gebouwde kasteel Cronesteyn en de slotgracht zijn nog herkenbaar aanwezig. 

Zijn huidige vorm dankt het park aan een ontwerp van Evert Cornet in 1982. Zijn uitgangspunt was om met behoud van het historische polderkarakter tegelijkertijd tegemoet te komen aan mogelijkheden voor recreatie in de natuur. Het resultaat is een park met een veel bijzondere natuur in de vorm van planten, bomen, grassen en een moerastuin, waarin ook de nodige wandel- en fietspaden te vinden zijn. Een ontwerp dat de inzichten reflecteert van de jaren 1970 en 1980 over de betekenis en beleving van de natuur. Kortom een park dat in alle opzichten het waard is om beschermd te worden. Het advies van de onafhankelijke Adviescommissie Cultuurhistorie Leiden luidt dan ook dat het park zowel cultuurhistorische, sociaal-maatschappelijke, architectuurhistorische-, stedenbouwkundige als landschappelijke waarde heeft.

In verband met het vertrek in maart 2026 van ons bestuurslid Evenementen zijn wij op zoek naar een kandidaat voor deze bestuursfunctie. Belangstellenden kunnen zich tot 1 december 2025 per e-mail aanmelden bij Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken., onder vermelding van een motivatie en andere relevante gegevens. 

Na afloop van de reactietermijn volgt een selectieprocedure, waarna het bestuur een kandidaat voordraagt tijdens de Algemene Ledenvergadering van de HVOL in maart 2026.

Van het bestuurslid Evenementen wordt verwacht:

• Bereidheid tot het bekleden van een bestuursfunctie in algemene zin, met als specifieke verantwoordelijkheid het verzorgen van lezingen en excursies.
• Leiding geeft aan de leden van de Commissie Lezingen en de Commissie Excursie.
• Dat deze vooral lezingen organiseert voor leden en belangstellenden van de HVOL. 
• Ten behoeve van de lezingen locaties bespreekt en de contacten met de beheerders daarvan onderhoudt. 
• In samenwerking met het bestuurslid Communicatie de publiciteit over de lezingen verzorgt, via de verschillende communicatiekanalen van de HVOL en de lokale, regionale en sociale media.
• Actief is tijdens evenementen als de Dies van de HVOL en de Open Monumentendagen.

Het vertrekkende Bestuurslid Evenementen werkt het nieuwe bestuurslid in, en staat deze met raad en daad terzijde.

OPROEP: weet u een geschikte kandidaat, dan vragen we u een bericht te sturen naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Tijdens de Dies van de Historische Vereniging Oud Leiden kregen Bert Lever en Jaak Slangen uit handen van voorzitter Gerda van den Berg het zogeheten Leidse Lakenloodje uitgereikt. Dit ereteken, een replica van een zestiende-eeuws lakenloodje, is bestemd voor mensen die zich op een uitzonderlijke wijze inzetten voor de Historische Vereniging Oud Leiden.

Bert Lever
De jury heeft voor de Oud Leidenprijs van de Historische Vereniging Oud Leiden (HVOL) veel nominaties voor deze prijs ontvangen. Dit jaar zat daar een bijzondere nominatie bij, namelijk voor de Uitgeverij Ginkgo en in het bijzonder Bert Lever, de drijvende kracht achter deze Leidse uitgeverij. Uitgeverij Ginkgo voldoet echter niet aan de formele criteria voor de Oud Leiden Prijs. Maar omdat zowel de jury als het bestuur van de Vereniging het roerend eens waren over de bijzonder belangrijke bijdrage die Bert Lever met zijn uitgeverij levert voor de historie van Leiden, verdient hij wel een lakenloodje.

Jaak Slangen
Sjaak Slangen overhandigde tijdens de Dies het Leids Jaarboekje aan de burgemeester. Dit is tevens de laatste editie waaraan hij heeft meegewerkt. Zijn betrokkenheid bij de Leidse sociaaleconomische geschiedenis begon in de jaren tachtig. Vanaf 1987 was hij actief binnen de Dirk van Eckstichting, waarvan hij 26 jaar bestuurslid was. Ook was hij redactielid van het Jaarboek der sociale en economische geschiedenis van Leiden en omstreken. Sinds 2013 maakte hij deel uit van de redactie van het Leids Jaarboekje. Jaak kreeg een Lakenloodje voor zijn
jarenlange belangeloze en toegewijde inzet voor de Leidse geschiedenis.

De film NICO is de winnaar geworden van de Oud Leiden Publieksprijs 2025. De prijs is een initiatief van de Historische Vereniging Oud Leiden en wordt iedere twee jaar uitgereikt.

De film NICO geeft een mooi tijdsbeeld van Leiden uit vooral de jaren ‘50 en ‘60 van de vorige eeuw, gecomponeerd uit foto’s van de Leidse fotograaf Nico van der Horst, met bijpassende Hollandse muziek. De film is gemaakt door de kleinzoon van Nico van der Horst, André Kapaan en zijn partner Sabine van Nimwegen, en heeft meerdere voorstellingen beleefd in bioscoop Trianon.

Voor de Oud Leiden Publieksprijs 2025 kon het publiek kiezen uit een vijftal nominaties door een onafhankelijke jury. Deze zijn geselecteerd uit de vele publicaties en evenementen in de voorafgaande jaren, die betrekking hebben op de historie van Leiden.

Naast NICO waren er vier andere nominaties:

• Historische atlas van Leiden, 1200 jaar ontwikkeling in zestig kaarten
• Sporen van Drie October. Tastbare herinneringen van beleg en ontzet van Leiden
• Het toneelstuk Beleg, een hertaling van een 18e-eeuws stuk
• De Jubileumviering van 3 oktober 2024

De prijs voor de winnaar, een oorkonde en een bedrag van € 1000,-, is zaterdag 1 november uitgereikt door de voorzitter van de HVOL tijdens de dies van de Vereniging in de Hooglandse Kerk.

Read more …