3 april 2018 - Op woensdag 11 april geeft Esther Mourits een lezing over Johannes Thysius en zijn bibliotheek, de Bibliotheca Thysiana aan het Rapenburg. Door onvoorziene omstandigheden is deze lezing niet in de Lokhorstkerk, maar in de tuinzaal van Grand Café De Burcht, Burgsteeg 14. 

De Bibliotheca Thysiana is het eerste gebouw in Nederland dat vanaf de tekentafel was bedoeld als bibliotheek. Het gebouw, thans eigendom van de Vereniging Hendrick de Keyser, bevat de collectie van wetenschappelijke werken uit een breed scala van wetenschapsgebieden die bijeen is gebracht door Thysius. De bibliotheek is het onderwerp van het proefschrift van Esther Mourits, ‘Een kamer gevuld met de mooiste boeken’. Met dit proefschrift was zij in november 2017 de winnaar van de eerste wetenschappelijke Oud Leiden Prijs ‘nieuwe stijl’.

De zaal gaat open om 19.30 uur. Toegang voor HVOL-leden gratis, niet-leden betalen € 5. 

Meer informatie over de lezing

29 maart 2018 - De gemeente Leiden heeft de BNG Bank Erfgoedprijs 2018 gewonnen. Juryvoorzitter Ina Adema, burgemeester van Lelystad, maakte dat op donderdagmiddag 29 maart bekend in het Koelhuis in Zutphen. ​De prijs is bedoeld om gemeenten te stimuleren materieel en immaterieel erfgoed breed op te nemen in hun beleid.

Leiden was samen met Deventer, Tilburg en Zaanstad genomineerd voor de prijs. De gemeente ontving, naast complimenten en lof door de jury, een oorkonde en een geldprijs van 25.000 euro uit het BNG Cultuurfonds. Daarnaast won Leiden ook de publieksprijs.

BNG Erfgoedprijs

Ariela Netiv, directeur van Erfgoed Leiden en Omstreken, neemt de prijs in ontvangst (foto: Gemeente Leiden). 

 

31 maart 2018 - De Raad van State heeft op 30 maart jl. een streep gehaald door het gemeentelijke besluit om het beoogde terras van Annie’s alvast maar op te nemen in het vorig jaar goedgekeurde en intussen van kracht geworden bestemmingsplan binnenstad. Door deze uitspraak wordt voorkomen dat dit enorme terras kan worden aangelegd op basis van het nieuwe bestemmingsplan.
In januari jl. had de Raad van State de gemeentelijke omgevingsvergunning voor het nieuwe terras vernietigd. De Raad van State vond die vergunning onvoldoende onderbouwd. Voor een eventuele nieuwe omgevingsvergunning moet de gemeente de zaak opnieuw beoordelen. Daarvoor moet dan eerst een rapport komen van een onafhankelijke deskundige over de doorvaarbaarheid ter plaatse, waarbij rekening moet worden gehouden met een nog uit te voeren onderzoek naar de drukte op de Leidse binnenwateren in het pleziervaartseizoen. 

Vaartuigen op het water bij Annie's. In het vaarseizoen is het hier nu al zo druk dat pleziervaart en rondvaartboten

nauwelijks ruimte hebben om te manoeuvreren. Als het nog veel grotere nieuwe terras er komt, wordt de ruimte om

te varen (en uit te wijken) nog veel kleiner, met dus een nog groter risico op ongelukken.

22 maart 2018 - Op 21 maart jl. heeft ook Leiden gestemd voor een nieuwe gemeenteraad. Het bestuur van de HVOL heeft direct daarna de leden van de gemeenteraad per brief gefeliciteerd met hun verkiezing en gesteld te willen meewerken om de komende vier jaar weer veel mooie dingen tot stand te brengen.

Het bestuur van de HVOL heeft een beroep gedaan op de leden van de raad bij hun beslissingen het belang van het behoud en de versterking van het Leids cultureel erfgoed inclusief het beschermd stadsgezicht voldoende zwaar te laten wegen. 

15 maart 2018 - Deze week is het eerste nummer van Oud Leiden Nieuws van dit jaar bij de leden op de mat gevallen. In dit nummer onder meer het algemeen en het financieel jaarverslag van 2017 en de uitnodiging en agenda voor de algemene ledenvergadering op 28 maart. Verder uiteraard aandacht voor de lezingen en excursies van het komende kwartaal en andere bijdragen over de activiteiten van de vereniging.

monumenten leiden

Leiden kent meer dan 1200 rijksmonumenten, die een belangrijke bijdrage leveren aan de aantrekkelijkheid van onze stad. Een groot deel van die monumenten is particulier eigendom. Rijksmonumenten, vaak honderden jaren oud, vragen veel en duur onderhoud. Subsidies daarvoor zijn zelden voor particulieren beschikbaar (vroeger wel, maar nu niet meer). Particuliere eigenaren krijgen wel een financieel steuntje in de rug doordat ze 80% van een deel van de onderhoudskosten kunnen aftrekken van hun inkomstenbelasting.

Het vorige kabinet had het plan deze regeling te vervangen door een subsidieregeling met een beperkt budget, om daarmee een grootscheepse bezuiniging te bereiken. Dat plan is toen opgeschort, na hevige protesten, o.a. van de steden met veel rijksmonumenten die een achteruitgang van de kwaliteit van hun cultureel erfgoed vreesden door achterstallig onderhoud en schade aan de monumenten. Ook de HVOL nam stelling.

Maar de plannen zijn nog niet van de baan. Daarom is het van belang opnieuw in actie te komen. Wij doen daarom een oproep aan alle leden, niet alleen de eigenaren van rijksmonumenten, een landelijke petitie te tekenen. In het belang van onze mooie historische stad!

De link naar de petitie: https://behoudaftrekmonument.petities.nl/

De Stem van Leiden zoekt een enthousiaste en initiatiefrijke tweede beheerder van de website. Ben je geïnteresseerd in de geschiedenis van ‘gewone’ mensen en heb je ervaring met webbeheer. Dan is dit vrijwilligerswerk net wat voor jou!

Onze kennis over het verleden is meestal gebaseerd op schriftelijke bronnen. Maar daardoor weten we juist een heleboel niet, zoals de dagelijkse en bijzondere dingen uit het leven van 'gewone' mensen en hoe deze mensen aankijken tegen wat zij mee hebben gemaakt. Die verhalen zijn belangrijk genoeg om te bewaren. Daarom verzamelt De Stem van Leiden zoveel mogelijk levensverhalen van Leidenaars. Deze mensen worden geïnterviewd en hun verhalen worden op MP3 opgenomen, vervolgens helemaal uitgeschreven (getranscribeerd) en er wordt een samenvatting van gemaakt.

Functieinformatie
Samen met de huidige webbeheerder zet je de gesproken tekst, met de geschreven transcriptie, de samenvatting en foto’s op de mappen van de Stem van Leiden op de website van Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO).

In grote lijnen komt het werk neer op:
• Het downloaden van de MP3-, Word- en fotobestanden, die je via WeTransfer worden toegezonden.
• Het uploaden van de bestanden in gedeelde mappen op OneDrive, zodat er gezamenlijk met de andere webbeheerder aan kan worden gewerkt.
• Het controleren en eventueel corrigeren van de bestanden
• Historisch belangrijke foto’s, die nog niet in de Beeldbank van ELO en de Historische Vereniging Oud Leiden (HVOL) voorkomen, professioneel laten scannen
• Het uploaden van de bestanden naar de mappen van de Stem van Leiden op de website van ELO
• De samenvatting opmaken met de teksteditor van “Mijn verhalen” op de website van ELO
• De te publiceren foto’s op de juiste plaats invoegen of de link naar de Beeldbank plaatsen
• Het nieuwe “Verhaal” publiceren (publiek maken)
• Het nieuwe verhaal in het Index-verhaal met de juiste links opnemen en de toevoegingen controleren
• Het bijwerken van de Excel-spreadsheet op OneDrive met de voortgang/status van het Databeheer van de Stem van Leiden
• Het inbrengen/wijzigen van “artikelen” via het Joomla Content Management Systeem (CMS) van de pagina’s van de Stem van Leiden met de Joomla editor op de HVOL website

Benodigde kennis/ervaring
• Werken op desktop/laptop met Windows, internetbrowsers en editors en ervaring met Word
• Ervaring met het scannen en eenvoudig bewerken van foto’s
• Bij voorkeur ervaring met een CMS en bijbehorende editor (maar dit is eenvoudig te leren)

Meer informatie over de functie kun je krijgen bij de huidige webbeheerder: Peter Vos, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Peter kan je zonodig terugbellen.

Stem van Leiden
De werkgroep De Stem van Leiden is onderdeel van de Historische Vereniging Oud Leiden en werkt samen met Erfgoed Leiden en Omstreken en de vakgroep geschiedenis van de Universiteit Leiden.

Derde Leidse Salon over nieuwe opzet museum De Lakenhal. Aandacht voor voorwerpen op sociaal en economisch gebied

 

Op zondag 21 januari organiseerde de commissie Dirk van Eck weer een Leidse Salon, dit keer gewijd aan het verzamelbeleid en het tentoonstellingsbeleid van voorwerpen op vooral sociaal en economisch gebied door Museum De Lakenhal.

In haar inleiding besteedde conservator Jori Zijlmans van de historische afdeling veel aandacht naar de nieuwe presentatie als volgend jaar het museum heropent. Zij benadrukte dat De Lakenhal relatief veel conservatoren heeft, maar geen projectleiders, zodat de conservatoren zelf voorstellen moeten doen voor wat permanent geëxposeerd moet worden. Ondanks dat het museum flink uitgebreid wordt, blijft het een dilemma om uit de overvloed die objecten te kiezen die een goed verhaal vertellen. Van zaal tot zaal en van vertrek tot vertrek liet zij aan de hand van bouwplaten zien hoe de aankleding straks wordt en wat er te zien is. In de Grote Pers wordt met de oude tussenmuur weer in twee ruimten gesplitst. Hier wordt vooral het verhaal over het Leidse laken verteld. Voor een flink deel wordt teruggegrepen op oude indelingen en worden latere veranderingen ongedaan gemaakt. In de Gouverneurskamer is aandacht voor nieuw Leids laken en oude lakenstalen, met in de Stempelkamer lakenloodjes van over de hele wereld en uit alle tijden. Er werden 180 soorten stof in Leiden geproduceerd en tijdens het hele productieproces werden vaak meerdere loodjes aangebracht. Ook komt er een Toverkamer, waar lantaarnplaatjes en zelfs ietwat erotische oude kunst wordt vertoond. Een speciale zaal wordt gewijd aan de schilder Bakker Korff, voor de overgang naar de moderne kunst.

Er is één zaal voor kunst en industrie en er komt een nieuwe zaal die geheel gewijd is aan de Universiteit. Hoewel er geen plaats is voor de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, wordt er aan Beleg en Ontzet van Leiden 1573/1574 een hele zaal gewijd. Ook al is het een latere aanbouw, de Oud-Katholieke kapel met het interieur van de schuilkerk aan de Hooigracht, afgebroken voor uitbreiding van het Elisabethziekenhuis, wordt gehandhaafd, al moeten alle schilderijen eerst gerestaureerd worden. Al blijven er beperkingen, in zeven thema’s kan toch veel gepresenteerd worden.

In de discussie merkte men op dat de nadruk wel heel sterk op de 17de eeuw lijkt te komen, maar dat er zijn ook prachtige textielmachines uit de 19de eeuw zijn. Hetzelfde geldt voor de andere 19de-eeuwse industrieën. Jori Zijlmans beaamde dat zij liefst werkende machines zou laten zien, maar dat is onhaalbaar. Wel komen er films waarop een en ander te zien is. Wie werkende machines wil zien, moet naar het Textielmuseum in Tilburg. Wel komt er in 2021/2022 een tentoonstelling waarop een en ander getoond wordt. Elders is er vaak een strikte scheiding tussen een kunstmuseum en een historisch museum, maar dat is in Leiden niet zo en dat legt beperkingen op. Hierover is in het verleden gediscussieerd, maar hoewel deze twee taken elkaar enigszins bijten, versterken ze elkaar ook weer. Door samen te werken met onder meer Tilburg kan toch veel bereikt worden.

Opgemerkt werd dat er weinig echte verrassingen komen; veel is oud en vertrouwd. Jori Zijlmans: ‘Dat verwacht het publiek toch ook, zeker van de vaste presentatie. Verrassingen, zoals de wimpel van het buitgemaakte Spaanse oorlogsschip San Matteo, komen op tijdelijke tentoonstellingen, maar ook bijvoorbeeld de Universiteitskamer en de Toverkamer zijn nieuw. De beleving zal heel anders zijn’.

Bij de traditie van de collectievorming is het gebouw vaak dwingend geweest, ook al is dat een samenstel van allerlei uitbreidingen. Museumstaf en directie bepalen wat er verzameld wordt. Daarbij spelen toevalligheden ook een rol, evenals de beschikbaarheid van geld. Hoewel er in de nieuwe vleugel veel ruimte voor tentoonstellingen komt, kan niet alles getoond worden. Meer dan de helft van de collectie bevindt zich in externe depots. Wel zijn alle voorwerpen uit de catalogus met foto en beschrijving op de website te vinden. Het gaat hierbij om zo’n 22.000 objecten! De vele voorwerpen uit het dagelijks leven in vroeger eeuwen zijn weliswaar soms wat dubieus, maar vooral de voorwerpen uit het midden van de vorige eeuw zijn voor de bezoekers vaak een feest van herkenning.

Op de vraag of programma’s als Tussen Kunst en Kitsch nog wel eens voorwerpen voor het museum opleveren, reageerde men terughoudend; het moet in het collectieplan passen, dus moeten er vrijwel altijd keuzes worden gemaakt. Ook koopt men niet zomaar particuliere collecties; vaak wordt volstaan om bij vergelijkbare objecten van de collectie een verwijzing te maken. Jori Zijlmans vertelde verder dat de ingemetselde gevelstenen blijven waar ze zijn en dat zij graag iets als een Huis der Geschiedenis in Leiden gerealiseerd zou zien, zodat ook de historische collectie van De Lakenhal meer aandacht kan krijgen. Met die wens stemde het publiek blijkens een welverdiend applaus van harte in. Het was een open gesprek waarin ook - tot teleurstelling van sommige aanwezigen - duidelijk gemaakt werd hoe moeilijk het is om zoveel mogelijk leuke, mooie, interessante, betekenisvolle voorwerpen te tonen en dat het ook nooit ‘klaar’ is. Terugkijkend was ook deze Salon voor velen een eyeopener.

 

1 februari 2018 - Op 31 januari 2018 heeft de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraak gedaan in het hoger beroep dat o.a. de HVOL en het Waterambacht Leiden (WAL) hadden aangespannen. Waartegen was dat ook al weer? Dat was tegen een uitspraak van de rechtbank in Den Haag, die een omgevingsvergunning van de gemeente Leiden voor een megaterras bij Annie’s in stand had gelaten, ondanks onze bezwaren. Voor ons was de uitspraak van de Raad van State zeer teleurstellend: het hoger beroep van de HVOL is ongegrond verklaard. Onze bezwaren tegen o.a. de ‘te ernstige aantasting van het beschermd stadsgezicht’ (zoals de gemeente Leiden het in eerste instantie zelf ook had genoemd) en tegen de aantasting van (het zicht op) de monumentale werfkelders, zijn door de Raad van State niet gedeeld. Daarmee staat de HVOL in het verzet tegen de komst van een megaterras bij de samenvloeiing van Oude en Nieuwe Rijn in ieder geval voorlopig buiten spel.

Maar daarmee is de weg voor de aanleg van dat terras nog niet vrij: het probleem van de doorvaarbaarheid van de waterwegen bij het beoogde grote terras, ingebracht door het WAL, rederij Rembrandt en sleepdienst Groenen blijft boven de markt hangen. Hun hoger beroepen zijn op dit punt wel gegrond verklaard. De rapporten van deskundigen van de gemeente en van de rederijen over de doorvaarbaarheid spreken elkaar namelijk zodanig tegen dat de Raad van State heeft geoordeeld dat de door de gemeente verleende omgevingsvergunning door de rechtbank ten onrechte in stand is gelaten. In feite betekent dit dat de gemeente Leiden die omgevingsvergunning niet had mogen verlenen. Die vergunning is nu vernietigd. De Raad van State heeft de gemeente Leiden gelast een rapport over de doorvaarbaarheid te laten opstellen door een onafhankelijke deskundige, nadat een rapport van de gemeente over de drukte op het Leids water is voltooid. Daarna moet het gemeentebestuur opnieuw de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het terras in behandeling nemen. Het eind van de procedures is dus nog niet in zicht…