2. Home
  3. Onderzoek
  4. Jan van Hout archiefonderzoek
  5. Poorten en gangen
  6. Poortendetails
TerugKoningspoortTerug
 
Nummer:161
Andere namen:geen
Adres voor 1871:Wijk 6 nr. 780-785
Adres na 1871:Lange Paradijssteeg 20 (nu Grevenstraat)

Beschrijving:
De noordoostzijde van de Hooglandsekerk- of Paradijssteeg (nu Grevenstraat) tussen de vest (nu Oude Vest) en de Marendorpse Achtergracht (nu Van der Werfstraat) werd in de 16e- en de vroege 17e eeuw gedomineerd door schoenmakers. Voor de leerproductie maakten zij gebruik van looiwerven (loeywerven) die zich achter hun huizen bevonden en zich uitstrekten tot aan de Paradijsgracht, een smal en doodlopend grachtje dat zich vanaf de vest tussen de Paradijssteeg en de Bouwelouwensteeg bevond. De percelen waren, gerekend vanaf de steeg tot aan het grachtje, ruim 35 meter diep.

Vanaf de (Oude) Vest tot de biertapperij 't Paradijs (waaraan de steeg haar naam ontleend) bevonden zich achtereenvolgens de Hazenpoort, de Hoornpoort en de Koningspoort. Met name de Hoorn- en Koningspoort zijn van hoge ouderdom. Hoewel de naamgeving van later datum is, worden de gangen in 1586 al aangegeven in het Grachtenboek (scan 76). Sterker nog: de latere Hoornpoort wordt reeds in 1566 vermeld als slopstege toen de schoenmaker Gijsbrecht Gijsbrechtsz., aan zijn vakgenoot Cornelis Gerrytsz. een huis en erf verkocht met vier loeycuypen ende een calcput gelegen bezijden de Hogelantsche Kerstege in de slopstege […] streckende voor vuyte voorseyde slopstege tot after aen Jasper Pietersz. voorseyde erve ende voorts in de graft.

In het Bonboek wordt de Koningspoort vermeld op fol. 114-122vso. In 1588 verkoopt de schoenmaker Symon Pietersz. een looierserf aan Roelant Jansz, eveneens schoenmaker. Dat moet een flink stuk grond zijn geweest, want op het erf zijn in de loop der tijd zeventien huisjes gebouwd. In ieder geval had de poort geen koninklijke uitstraling, want in de Leydse Courant van 22-08-1879 verzoekt een zekere J. Mulder aan B.& W. om op zijn erf een varkenshok te mogen maken en daarin varkens te mesten.
In 1910 worden enige huisjes onbewoonbaar verklaard. Enkele eigenaars waaronder de wed. F.J. van Luyken richten zich tot de gemeenteraad. De weduwe verklaart dat onbewoonbaarverklaring grote schade voor haar mee zou brengen 'daar mijn oudste zoon mij in zware zorg heeft laten zitten wegens borgtocht en dat ik zo goed mogelijk de huisjes heb onderhouden.'
Een andere bezwaarde schrijft dat hij verbaasd is zulk bericht uit de krant te moeten vernemen. Zijn pandje had zelfs een plee en waterleiding.
 

Vermelding in archiefbronnen:
Waarboek 67 D 1567fol. 110v1566-11-01
Vetus-1585fol. 324v1585
Grachtenboek 59fol. 591586-06-26
Grachtenboek 83fol. 831586~1588
Waarboek 67 O 1587fol. 211v en 2121588-06-20
Stratenboek 31fol. 311590~1597
Oud-belastingboek 1601fol. 705v1601
Schoorsteengeld 1606fol. 435v-436 (zes huizen)1606
Oud-belastingboek 1617fol. 302-303v1617
Bonboek (6625, Oost Marendorp Landzijde)fol. 114-122v1642 na
Waarboek 67 5S 1683fol. 391683-11-03
Waarboek 67 7D 1719fol. 1191719-01-21

Vermelding in andere bronnen:
Geref. OndertrouwregDD fol. 281703-06-22
krantenberichtHR1910-01-01
krantenberichtHR1910-09-29
krantenberichtHR1911-06-13
Leids JaarboekjeRudi van Maanen, ‘De Hooglandsekerksteeg alias Paradijssteeg’, pag. 56-712015
 
Poortbebouwing
Namen en adressen, aantallen woningen en bewoners, woninggrootte en kwaliteit
BewoondOnbewoond
1. 1850 (ca.) Opgave S. van der Paauw
2. 1853 Buurtkaart
3. 1871 Huisnommerboek 1871
4. 1879 Kaart Van Campen 1879
5. 1892 Aanleg waterleiding -
    - aangelegd [A]
    - door eigenaar geweigerd [G]
    - eigenaar weigert betaling [AG]
6. 1892 Aantal woningen
7. 1892 Aantal bewoners
8. 1899 Kaart Van Campen 1899		Woningonderzoek
1913		Aantal
vertrekken
per woning
in 1912/13		Woning-
onderzoek 1922
19001912
aantal woningenaantal bewonersaantal woningenaantal bewoners123zeer slechtslechtvrij slechtredelijk
12345678
x20xxG732x626