2. Home
  3. Onderzoek
  4. Jan van Hout archiefonderzoek
  5. Poorten en gangen
  6. Poortendetails
TerugSophiahof [-poort]Terug
 
Nummer:361
Andere namen:geen
Adres voor 1871:niet van toepassing
Adres na 1871:Uiterstegracht achter 32/34

Beschrijving:
Hoewel de Papegaaispoort (213) een vroege voorganger was, is de nog altijd bestaande Sophiahof of -poort nog niet zo oud. De vijf oorspronkelijke huisje zijn in 1890 gebouwd door de aannemer Dirk van Leeuwen, kadastraal bekend onder de nrs. 2259 en 2260 t/m 2263. In 1865 trouwde hij met Sophia van Groeningen (1843-1897) en blijkbaar heeft hij de poort naar zijn vrouw vernoemd.

Op de stadsplattegrond van 1899 staat de Sophiapoort aangegeven als Nassaupoort. Maar de cartograaf Van Campen heeft zich vergist, want het Nassaupoortje lag zuidelijker ter hoogte van de een jaar eerder gebouwde Hof van Venetie. De vergissing is onmiskenbaar, omdat de Nassau- en Sophiapoorten en hun bewoners gelijktijdig en afzonderlijk in het Bevolkingsregister 1890-1924 worden vermeld - en dat is al voldoende bewijs voor het bestaan van twee verschillende poorten. Dat wordt bevestigd door kadastrale gegevens. Aanvullend bewijs is de uit 1892 daterende lijst vanwege aansluitingen op de duinwaterleiding waarop de Nassau- en Sophiapoort afzonderlijk worden genoemd, resp. op Uiterstegracht 18 en 34.

Al in 1922 ontstond er discussie over de woonkwaliteit. De gemeentelijke Gezondheidscommissie pleitte voor onbewoonbaarverklaring, maar B.&W. meenden dat de huisjes, ook al is hare oppervlakte gering, niet ter bewoning ongeschikt zijn […] Wel zouden om verval te voorkomen eenige verbeteringen moeten worden aangebracht. Of die verbeteringen er kwamen is onbekend, maar in 1986 zijn de - inmiddels tien huisjes - ingrijpend gerenoveerd. Het resultaat mag er zijn, want samen met de Roggebroodshof die in het verlengde ligt, vormen beide poorten een verborgen maar prachtig stukje Leiden.
Tussen de twee bomen is de overdekte toegangspoort van de nog altijd bestaande en gerestaureerde Sophiahof zichtbaar. Vijf huizen naar links is de ingang van de Hof van Venetie nog net zien.

Vermelding in archiefbronnen:
Waarboek/Bonboekniet van toepassing

Vermelding in andere bronnen:
ELO-LB120319Lijst van de voor rekening van de gemeente aan de duinwaterleiding aangesloten poorten en stegen
krantenberichtLeidsch Dagblad1922-02-16
krantenberichtLeidsch Dagblad1976-04-09
krantenberichtLeidsch Dagblad1986-08-30
 
Poortbebouwing
Namen en adressen, aantallen woningen en bewoners, woninggrootte en kwaliteit
BewoondOnbewoond
1. 1850 (ca.) Opgave S. van der Paauw
2. 1853 Buurtkaart
3. 1871 Huisnommerboek 1871
4. 1879 Kaart Van Campen 1879
5. 1892 Aanleg waterleiding -
    - aangelegd [A]
    - door eigenaar geweigerd [G]
    - eigenaar weigert betaling [AG]
6. 1892 Aantal woningen
7. 1892 Aantal bewoners
8. 1899 Kaart Van Campen 1899		Woningonderzoek
1913		Aantal
vertrekken
per woning
in 1912/13		Woning-
onderzoek 1922
19001912
aantal woningenaantal bewonersaantal woningenaantal bewoners123zeer slechtslechtvrij slechtredelijk
12345678
---G312--------x--